BOLMIN
Jeszcze w 1913 roku dwór był zamieszkały
i imponował urodą. Widać to na zamieszczo-
nej obok grafice nieznanego artysty, wyko-
nanej w sierpniu tegoż roku. W 1915 roku
podczas I wojny został zburzony przez arty-
lerię austriacką i nie został odbudowany.
Obecnie pozostaje trwałą ruiną, jest nieza-
bezpieczony i podlega dalszej dewastacji. W
dawnym parku, który częściowo zachował
się do dziś, możemy podziwiać nieliczne po-
zostałe okazy drzew i krzewów którymi
szczycili się ówcześni właściciele dworu.
Bolmiński dworek jeszcze w XIX wieku imponował urodą.
Ruiny bolmińskiego dworu stoją trochę z boku wsi, na stoku wzgórza. Mimo
iż obiekt zamieszkały był jeszcze na początku XX wieku, niewele o nim wiado-
mo.Są nawet trudności w tym, jak ten obiekt sklasyfikować: czy jest to zamek
pałac czy może dwór. Rawita Witanowski opisuje go w ten sposób:''Jest to bu-
dowla ciężka, z kamienia miejscowego, o jednej frontowej baszcie, z ogromny-
mi sklepionymi podziemiami - według tradycji łączącymi się z zamkiem chęciń-
skim. O tych chodnikach podziemnych nie przestaje lud opowiadać, że w nich
ukyte są skarby arian, którzy mieli swoją kaplicę w okrągłej wieży. Umyślnie
sprowadzeni górnicy z Dąbrowy na próżno jednak poszukiwali tych przejść do
Chęcin: są one pradopodobnie, zarówno jak i skarby w nich ukryte, wytworem
fantazji ludowej ''. W roku 1384 właścicielem Bolmina był Mikołaj, syn An-
drzeja, a w 1423 roku władali nim Adam i Jan Mokrscy herbu Jelita. W roku
1440 Długosz wymienia Lubomira ''de Bolmin''. Na początku XVI wieku, w
roku 1508 wieś miała trzech dziedziców: jedną połowę trzymali Mikołaj i Krze-
sław z Chotowa, drugą Piotr Bolmiński. Ta ''dwuwładza'' zdaniem Rawity spo-
wodowała opustoszenie starego zamku. W 1540 roku wieś nazywano nawet
''villa trium nobilium'' ( byli to: Brzesk, Bolmiński,Jwanowski ), z których
każdy mieszkał w oddzielnym dworze. Ten nadmiar dworów ne jest archeologi-
cznie potwierdzony. W ówczesnym Bolminie nie było karczmy, jej brak wynikał
chyba z braku konsumentów i z wyludnienia wsi - kmieci było, według Rawity
tylko 8 ''na półłankach, reszta roli opuszczona''.
Istnieje teoria, że najpierw powstał w Bolminie zamek. Datuje się go na XV
lub nawet XIV wiek. W drugiej połowie XVII wieku, po pożarze, miałby on zos-
tać gruntownie przebdowany. Byłby to więc obiekt gotycki, z elementami baro-
kowymi i klasycystcznymi ( kolejna przebudwa była na początku XIX wieku ).
Ine źródła rezygnują ze średniowiecznej historii obiektu, przyjmują jego powsta-
nie na koniec XVI lub początek XVII wieku. Wedle tej hpotezy jest to budowla
późnorenesansowa, wzbogacona o elementy barokowe i klasycystyczne.
Pewne jest, że obiekt był budowlą piętrową, podpiwniczoną, wykonaną z kamie-
nia i częściowo z cegły, ze śladami tynków. Plan jest zbliżony do kwadratu z ko-
listym ryzalitem na osi południowej elewacji. Piwnice sklepione są kolebkowo,
i wyznaczają, być może pierwotny plan obiektu. Część północna oraz ryzalit mo-
gły powstać dopiero w ''etapie barokowym''. Najstarsze z zachowanych detali
późnorenesansowe.
